2 SINIF OKUMA HIZLANDIRMA ÇALIŞMALARI NASIL OLMALI?

Son zamanlarda önemi daha çok hissedilen bir alan oldu ‘’ Okuma ‘’. Böylelikle herkesin zihninde bir soru belirdi: Nasıl daha hızlı okuyabilirim?

Gelin önce okuma nedir hatırlayalım. Okuma en amiyane tanımla, harf ve sembollerin anlamlarını görerek veya dokunarak anlayabilme sürecidir. Okuma, kelimeyi tanıyabilme, yazma, alfabe bilgisi, ses bilgisi, fonetik bir farkındalık, sözcük bilgisi, anlama, akıcılık, motivasyon vb. gibi çok yönlü alanların kullanılarak yapıldığı bir süreçtir. Kısacası okumak çözümlemektir diyebilirim.

Zaman en değerli hazinemiz olduğuna göre okumamızı hızlandırmak gerekir. Bu ütopik bir hedef değildir. Doğru çalışma ile ve biraz da zaman ayırarak başarıp üstesinden gelebileceğimiz bir hedeftir. Peki o halde okuma hızlandırma çalışmaları nasıl olmalı? Gelin bunlardan bahsedelim.

Okuma Hızını Artırma için Temel Egzersizler

Okuma hızı doğru eğitim ve materyallerle geliştirilebilir bir değerdir. Bunun için her öğretmende veya her ebeveynde mutlaka hızlı okuma teknikleri olmalıdır. Hatta bu konu ile alakalı mutlaka ‘’ https://www.hakeegitim.com/cocuklara-yonelik-okumayi-hizlandirma/ ‘’ yazısını inceleyiniz.

Hızlı okuma dediğimiz beceri çocuklarda doğuştan var değildir. Bu geliştirilen bir beceridir. Bu sebeple okumayı hızlandırıcı çalışmalar ve etkinlikler çok önemlidir. Tabi bu eğitimi veren kurumlar da vardır. Bunlardan faydalanabilirsiniz.

İlkokul kademesi okuma hızını artırabilmek için önemli yaş aralığını kapsar. Bu yaşlarda, gerekli desteği çocuğa verirseniz ve doğru çalışmalar ve yönlendirmelerle istediğiniz verimi almanız mümkün olacaktır. Tabi bunun için çocukların kitap okuma alışkanlığı kazanmış veya çocuğa öncelikle bu alışkanlığı kazandırmanız gereklidir. ‘’Kitap okuma alışkanlığı kazandırdım, peki şimdi nereden başlamalıyım? Neler yapmalıyım?‘’ dediğinizi duyar gibiyim.

• Klasik ama kesinlikle etkili olan bir gerçek var. O da şudur ki; çocuğun kelime haznesini geliştirin! Çocuğun ezbere bildiği veya anlamını bildiği kelime sayısı ne kadar fazla ise takılma oranı o kadar az olacaktır. Takıldığı kelime sayısı direkt okuma hızını etkileyecektir.
• Çocuk okuma yaparken parmakla takip ediyorsa ona hemen müdahale edin! Evet yanlış duymadınız. Hemen müdahale edin. Parmakla takip etmek onun okuma hızını yavaşlatacaktır.
• Bol bol hızlı okuma egzersizleri yaptırın. Nedir bu egzersizler? Hızlı okuma metinleri başlangıç için çok güzel metinlerdir. Burada piramit metinlerle başlayabilirsiniz.
• Görme alanını genişlet! Dikey ve yatay görme alanını genişletmek gerekir. Bunu yapmak için hiçbir materyale ihtiyacınız yoktur üstelik. Çocuğunuzu dik bir şekilde, okuma pozisyonunda, oturtun. Başını hiç hareket ettirmeden yalnızca gözbebeği ile bakabileceği en sağa kadar bakmasını isteyin. Sonrasında tam tersi yöne, en sola, bakmasını isteyin. Bu egzersizi bir de dikey alanda en yukarıya ve en alta bakmasını söyleyerek genişletin.
• Çocuğa karşısındaki duvarda hayali bir nokta belirlemesini söyleyin. Ve bu noktaya odaklanarak bakmasını isteyin. Bu ne işe mi yarayacak? Göz kırpma süresini uzatacak. O zaman şunu anlamış olmalısınız. Göz kırpma süresinin daha uzun olması okumayı hızlandıracaktır. Bu egzersizi ara ara yaptırın. Ve her seferinde süre tutun. Göreceksiniz ki zamanla daha uzun süre çocuğunuz göz kırpmamaya başlayacak.
• Görüş alanını artırın. Bir kağıt alın ve ortasına yaklaşık 10 cm uzunluğunda kenar uzunluğuna sahip bir kare çizin. Karenin kenarlarını biraz kalınca çizin. Sonra bu karenin tam ortasına bir nokta çizin ve köşelerine birer harf yazın. Çocuğun noktaya bakarak köşelerdeki harfleri sırayla size söylemesini isteyin. Bu egzersizi zamanla aşamalı genişletin. İlk etapta harften heceye geçin, sonrasında kelimeye. Sonuçlar sizi çok memnun etmeye başladığında yine aşamalı olarak karenin kenar uzunluğunu arttırarak egzersizi tekrarlayın.
• Çocuğa bir pipet verin. Pipetin üzerinde bir yere bir nokta çizin. Bu pipeti sabit bir düzlemde yavaşça gözlerine yaklaştırıp uzaklaştırsın. Fakat tüm yaklaştırma ve uzaklaştırma boyunca sadece pipetin üzerindeki noktaya odaklansın. Bu egzersiz çocuğa derinlik katacaktır. Hatta üç boyutlu nesneleri, resimleri incelemesini isteyin. Göreceksiniz ki zamanla çocuğun gördüğü şeyler farklılaşacak ve derinleşecektir.

İşte bu etkinliklerin hepsi çocuğun çocuğun göz tembelliğini atacaktır ve okumasını hız katacaktır. Söylediğim gibi okuma hızı doğuştan mevcut değildir fakat doğru çalışma ve zaman ayırmayla kazanılabilir.

Görsel Algıyı Güçlendiren Oyunlar

Çocuklar, görsel algılama ile çevreden aldıkları duyumları kullanarak, her uyaranı zihninde değişen yapıları ile yeniden düzenlemektedir. (Cüceloğlu, 1991) Oyun hepimizin ilgisini çeken bir eğlencedir. Özellikle küçük yaş gruplarından bahsediyorsak; oyun, onların dünyasının vazgeçilmezidir. Oyun, yukarıda da belirttiğim gibi okumanın motivasyon sürecini de sağlayacağı için sık sık kullanmamız gereken bir eylemdir. Okuma görerek, veya dokunarak yapılır demiştik. O halde görsel algıyı oyunlarla güçlendirmek, kesinlikle çok eğlenceli ve başarı sağlayacak bir yöntem olacaktır.

Şekil Zemin Oyunları: Görsel algıda en önemli şeylerden biri şekli zeminden ayırabilme yetisidir. Bunun için hem çocukların yaratıcılığının gelişmesine katkı sağlayacak hem de zevkle yapacakları bir çalışma öneriyorum size: Sebze ve Meyvelerden Resim Yapmak. Bunun için sizlere lazım olan bir resim kağıdı ve boya kalemleridir.

Öğrenciye bir resim kağıdı verin. Ondan sebze ve meyve şekillerini kullanarak bir canlı veya nesne çizmesini isteyin. Söz gelimi, bir fil çizdirin. Göreceksiniz ki öğrenci bambaşka açılardan bakarak çok güzel birleştirmeler yapacaktır. Hayal gücünü kullanması için bol bol teşvik etmeniz burada çok önemlidir. Örneğin; bacakları pırasa olan bir leylek çizebilirler. Baykuşun tüyleri çilek şekliyle betimlenemez mi? Çok da güzel çizilebilir. Bu çalışmayı mutlaka deneyin. Hem çocuklar zevkle yapacaktır hem de sizler ortaya çıkan ürüne şaşıracaksınız. Hatta ona eşlik edin, siz de onunla birlikte yapın. Bu etkinlik sonrasında karşılıklı olarak birbirinizin resimleri üzerinde sohbet edin. Sorun ona sen olsaydın benim çizdiğim resimde ……. yerine ne kullanırdın?

Hatta piyasada birçok şekil zemin algısını, görsel algıyı geliştirebileceğiniz materyaller mevcut. Tabi bunun için iyi bir araştırma yaparak en verimli kaynağı seçmeniz faydalı olacaktır. Ve mutlaka internetten faydalanarak birden fazla duyuya hitap eden etkinlikleri de tercih edin.

Ebeveynler için Okuma Pratikleri Rehberi

Ebeveynliğiniz çocuğunuzun doğumu ile başladı. Ve çocuğun hayatının her alanında devam ediyor ve edecek. Çocuğunuza okuma konusunda da ebeveynlik yaparken rehber olun hatta arkadaş olun.

• Evet evet çocuğunuzun okuma arkadaşı olmanız kulağa çok hoş geliyor. Onunla birlikte en son ne zaman kitap okudunuz? Ya da o sizi en son ne zaman kitap okurken gördü? Eğer bu soruya olumsuz veya uzun zamanı kapsayan bir cevap veriyorsanız hemen ilk fırsatta hadi gel birlikte kitap okuyalım demelisiniz. Çünkü çocuklar sizi model olarak alır. Ve siz okurken ne kadar keyif alır ve bunu çocuğunuz görürse, o da o kadar keyif almaya başlayacaktır.
• Evinizin her yerinde kitap bulundurun. Nasıl ki salonda, yatak odasında, mutfakta televizyon bulunan birçok ev varsa, sizin evinizde de her yerde kitap bulunsun. Çocuğunuzun kitabı nerede ve ne zaman okumak isteyeceği hiç belli olmaz. Arabanızda bile kitap bulundurun. Bir anda trafikte, yolda sıkıldı mı? Hemen kitap okumasını önerin. Ve aracı siz kullanmıyorsanız ve kullananın dikkatini dağıtmayacaksanız arada bir araya girip sohbet edin. Nasıl gidiyor? Şu ana kadar okuduğun kısımda ilginç bir şeyler var mı?
• Teknoloji evimizde, cebimizde, her alanda bize eşlik ediyor. Ve hepimiz o teknolojiyi farklı miktarlarda ve farklı şekillerde kullanıyoruz. Çocuğunuz verimli bir şekilde olacaksa eğer teknolojiyle iç içe olsun. Buna karşı değilim kesinlikle. Ama asla teknolojinin kitabın önüne veya kitabın yerine geçmesine izin vermeyin.
• Kitap okumayı bir ödev veya sorumluluk haline değil, eğlenceli hale getirin. Birbirinize sesli kitap okuyun. Önce siz okuyun ve bir yerden sonra durun çocuğunuzun kitabın kalanında ne olacağını tahmin etmesini isteyin. Biraz tahmin yürüttükten sonra ‘’ Hadi bakalım senin tahmininle kitabın devamı arasındaki farklar veya benzerlikler nelerdir?’’ deyin ve biraz daha okumaya devam edin. Sonrasında ‘’ Hadi bakalım! Şimdi sen oku biraz ve sonra bir yerde dur ben tahmin edeyim.’’ diyerek rolleri değişin. Göreceksiniz çocuğunuz bu oyunu çok sevecek.
• Çocuğunuzu alın kitapçıya gidin. Bırakın okumak istediği kitabı o seçsin. Siz ona olabildiğince müdahale etmeyin. Tabi yaşına uygun ve olumsuz içerik barındırmayan kitapları seçtiği sürece.

Kısacası çocuğunuzun kitapla haşır neşir olmasını sağlayın. Ve bunu bir anne baba görevi, otoritesi altında değil kitap okuma arkadaşı rolünde yapın.

Kelime Tanıma Becerilerini Geliştirme

Çocuk, ne kadar çok kelimeyi bilir ve tanırsa o kadar hızlı okuyacaktır. Çünkü o kelimeyi takılmadan çıkarabilecektir. Peki onları kelimelerle nasıl tanıştırabilirsiniz? İnanın bana çok zor değil üstelik çok eğlenceli bir şekilde bunu başarabilirsiniz.

Onu kütüphanelere, çocuk etkinliklerine götürün. Bu gibi mekanlarda ve etkinliklerde yeni kelimelere maruz kalacaktır. Ve burada aynı zamanda sosyalliğini de geliştirecektir. Bu yüzden aktivitelerinizin arasına kütüphane, çocuk sergisi, çocuk etkinliklerini bol bol ekleyin.

Çocuğunuzun yanında yeni kelimeler kullanın. Özellikle çocuğunuzun anlamını bildiği kelimelerin eş anlamlılarına konuşmalarınızda yer verin. Çocuk cümle içerisinde o kelimenin anlamını kavrayacağı için size ‘’ Bu kelime ne anlama geliyor? ‘’ diye sormasına gerek kalmadan yeni bir kelime öğrenmiş olacak.

Çocukların kelimeyi sadece duymasını değil görmesini de sağlayın. Yazın. Çocuğunuz kullandığı nesnelerin adını yazmakla başlayabilirsiniz. Hatta bu nesnelere farklı veya eş anlamlı kelimeler de yazabilirsiniz. Böylece çocuğunuz kelimenin sadece telaffuzunu değil görünüşünü de öğrenmiş olacaktır.

Çocuğunuza tekerleme ve şarkı ezberletin. Bu hem çok eğlenceli olacaktır hem de çok fayda sağlayacaktır. Birlikte onunla şarkılar söyleyin, düetler yapın hatta doğaçlama yapın. Rolleri değiştirin canlandırmalar yapın. Hadi bugün sen benim yerime geç ben çocuk olayım, deyin. Bu sefer sizin kelimelerinizi taklit edecektir ve bu kelimelere o andan itibaren daha çok farkındalık geliştirecek ve hemen kelime hazinesine ekleyecektir.

Okuma Anlama Etkinlikleri

Çocuğunuzun okuduğunun ne kadarını anladığını biliyor musunuz? Peki okuduğunu anlamasını da geliştirebilir miyiz? Kesinlikle evet. Hatta geliştirebilirsiniz değil mutlaka geliştirin.

Bununla ilgili birçok kaynaktan yararlanabilir, birçok okuduğunu anlama çalışmaları bulabilirsiniz. Ve bu çok kolay bir şekilde, çocuğa metin okutup soru sorarak yapabilirsiniz. Veya okuduğu metni anlattırmak da etkili olacaktır. Bunu eğlenceli hale getirin. Ama mutlaka yaptırın. Vaktiniz kısa veya çocuğunuz o gün keyifsiz mi? Ya da metin gözünü mü korkutuyor? O zaman bir cümle yazın 5N1K sorusu sorun. Ya da o cümle ile ilgili bir soru sorabilirsiniz. Sonra bunu tam tersine çevirin bu sefer siz okuyun o sorsun. Çünkü doğru soruyu sorabilmek için yazılanı anlaması gerektiğini biliyor çocuk. Bu yüzden o yazılanı anlamak için çocuk,  zihnine çabalama emri verecektir. Ve bunu yaparken aslında okuma yaptığını düşünmeyecektir. Çünkü o esnada çocuk okuma yapmıyor size soru soruyor.

Metni okuduktan sonra onu konuşturun ve özgün cevaplar vermesini, zihin ve yaratıcı düşünme becerilerini kullanacağı sorular yöneltin.

• Bu kitabı sen yazsaydın hangi bölümünü değiştirdin? Neden?
• Kitapta en çok hangi kısmı beğendin/beğenmedin?

Bunlar başlangıç için güzel sorulardır. Unutmayın, hızlı okuması kadar okuduğunu anlaması da çok önemlidir.

Sesli Okuma Pratiklerinin Önemi

Kitap okuma denildiğinde çoğunlukla aklımıza sessiz okuma geliyordur. Ama sesli okuma da kendi nevi şahsına münhasır bir okumadır.

Sessiz okuma sesli okumaya oranla daha hızlı yapılır. Çünkü sessiz okuma yalnızca gözün gördüğü ve beynin kavradığı bir eylem olarak karşımıza çıkar. Fakat sesli okuma da bir de ses kaynaklarının entegrasyonu söz konusudur. Fakat sesli okuma da kesinlikle sık sık yapmamız gereken, çok faydalı bir eylemdir. Peki sesli okuma yaparsak ne olur? Sessiz okumayı daha hızlı bir şekilde gerçekleştiriyorsak neden sesli okuma yapalım ki?

• Öncelikle sesli okuma bir dil aktivitesidir. Dinleme, okuma, konuşma, yazma, görsel okuma, sunu becerilerini geliştirmek, anlama, sesli düşünme gibi zihinsel becerilerin gelişmesine doğrudan katkı sağlar. Ve öğrencinin kendine olan güvenini fazlalaştırır.
• Çocuğun okumaya odaklanmasını kolaylaştırır. Dikkatini dağıtan birçok şeyi unutmasına, göz ardı etmesine yardımcı olur. Çocuğun zihnini çok hızlı bir şekilde çalıştıracaktır sesli okuması. Ses ve zihin arasında bir bağlantı olduğu için çocuğunuzun hafızasını güçlendirecektir.
• Akıcı ve hızlı bir şekilde konuşmasını sağlayacaktır mesela. Diksiyonunu geliştirecektir. Ve öğrenci kendi okuduğunu duyabileceği için hatalarının farkına varabilecektir. Yani kendi kendinin okuma öğretmeni olabilme fırsatı yakalayacaktır.
• Çocuğunuzun hayal gücünü bile geliştirecek bir eylemdir sesli okuma. Çünkü sesli okumada zihin aktiftir. Okuduğu kitaptaki hikayeyi, olayı veya durumu çocuğunuzun zihninde canlandırmasını sağlayacaktır. Çocuk orada vurgu ve tonlamalarını da kullanacağı için adeta kendini kahramanlarla sohbet ediyor gibi hissedecektir. Ve okuması ayrı bir haz verecektir çocuğunuza.
• Sesli okuma yaparken nefes kontrolü çok önemlidir. Eğer çocuğunuz konuşurken nefesini kontrol edemiyorsa iyi bir konuşma sergileyemez. Bu sebeple konuşma esnasında tıkanma, dinlenme ihtiyacı hissetme, yorulma gibi sorunlar yaşıyorsa mutlaka sesli okumaya yer vermelisiniz.
• Çocuk, sesli okuma yaparken kendi sesini duyacağı için ses tonunu da kontrol etmeyi öğrenecektir. Çocuğunuz ses tonunun anlaşılmasını ve duyulmasına göre kendisini organize edecektir. İşte konuşma alanında ses tonunu ayarlaması dinleme becerilerini geliştirecektir.

Eminim ki artık kitap okuma dediğimiz zaman aklınıza sadece sessiz okuma gelmeyecektir.

Hikaye Haritalama ile Okuma Anlayışı

Şimdi ise okumayı daha kolay anlamlandırabileceğimiz bir teknikten bahsedeceğim: Hikaye Haritalama.

Hikaye haritalama tekniği, okunulan hikayenin belli başlıklarda özetlenmesini ve daha şematik bir şekilde anlamlandırılmasını sağlar. Hikayedeki belli başlı bölümleri not almak ve şekillendirerek haritalandırmaktır kısacası. Üstelik bu haritaya renkli bir şekilde veya çok daha yaratıcı şekillerle biçimlendirebilirsiniz. Hikaye haritası çıkarmak çocuğun çözümleme ve değerlendirme yeteneğini de arttıracağı için mutlaka yapılmasını tavsiye ettiğim bir çalışmadır.

Hikaye haritasında kullanacağımız alt başlıklar şunlardır: Hikayenin adı, ana ve yardımcı karakterler, hikayenin geçtiği yer, hikayenin geçtiği zaman ve olay.

Şimdi önünüze bir kağıt alın. Kağıdın tam ortasına hikayenin adı yazın. Sayfanın sol üst köşesine ana karakteri ve altına yardımcı karakterler yazın. Kağıdın sağ üst kısmına ise yer yazın. Kağıdın alt kısmına olay yazın ve onun yanına veya kağıt planlamanıza göre altına özet yazın. Şimdi çocuğunuzdan doldurmasını isteyin. Tabi bu haritayı renklendirerek ya da konuşma balonları gibi şekiller ekleyerek daha canlı ve ilgi çekici hale getirebilirsiniz. Hatta her bölüme küçük renkli kağıtlar yapıştırabilirsiniz. Çocuk bir yerden sonra eminim ki artık kendisi kendi hikaye haritası tasarımını yapmak isteyecektir. Siz sadece ona hayal gücünü kullanmasını sağlayacak bir çok materyal (renkli kağıtlar, renkli kalemler veya renkli ip ve yapıştırıcı) verin, sonra arkanıza yaslanın ve ortaya çıkan muhteşem hikaye haritasına bakın.

Kelime Hazinesini Genişletme Yöntemleri

Aslında kelime tanıma becerilerinde biraz bahsettiğimiz kelime hazinesi geliştirmenin öneminden ve bu hazineyi genişletmek için yapabileceklerimizden. Şimdi biraz daha örnekler vermek istedim. Çünkü kelime hazinesi o kadar değerli bir hazine ki bu hazineye her eklediğimiz kelime bize daha çok faydalar sağlamaktadır.

• Bol bol kitap okumak gerektiğini söylememe gerek yok sanırım ama hatırlatmakta fayda var. Kitap onlarca kelimenin ahenkle bir olay meydana getirmesiyle bize bambaşka bir dünya sunar. O kadar kelimenin içerisinde elbette öğreneceğimiz bir sürü kelime bulacağız.
• Eş anlamlı kelimeleri öğretin. Özellikle evinizde nesnelerin ya da uygun içeriklerin üstüne o kelimenin eş anlamlısını yazın. Yazın ki çocuk sürekli görsün.
• Evinizin bir köşesini, duvarını ya da kapısını kelime kasası yapın. Oraya günün kelimesini yazın, hatta günün atasözü ve deyimini de ekleyin. Ve her gün oraya yazdığınız kelimeyi, atasözünü veya deyimini o gün içinde kullanmasını isteyin. Bunu bir oyuna da dönüştürebilirsiniz. Her kullandığında ona bir puan verin. Ve her hafta kaç puan topladığını not alın. Bu onu motive edecektir ve puan toplamak ilgisini canlı tutacaktır.
• Kelime defteri yapın. Renkli kağıtlardan el yapımı küçük bir defter yapın çocuğunuzla birlikte. Defterin tasarımını, süslemesini onun tercihine bırakın. Ya da kendi istediği güzel bir defter alıp onu da süsleyebilir. Bunun kararını bırakın o versin. Kendi defterini kendi seçsin ya da tasarlasın. Her gün bilmediği bir kelime duyarsa o kelimeyi defterine yazsın. Sözlükten anlamını bulup oraya not etsin. Hatta biraz daha ileriye gitsin o kelimeyi cümle içinde kullansın ve o cümleyi de defterine yazsın. Böylece kelime öğrenmeye daha istekli olacaktır.
• Kelime kartları hazırlayın mesela. Bu kartların bir yüzüne kelimeyi diğer yüzüne ise resmini çizsin veya anlamını yazsın. Ya da her ikisini. Akşamları hazırladığı kartları okusun. Ya da bunu oyun haline getirsin. Siz kartın resmini gösterin o kelimeyi bulsun ya da siz anlamını okuyun o kelimeyi bulsun. Tam tersini de yapabilirsiniz. Oyun her zaman çocuğun ilgisini çekebilecektir. Bu kartlar da oyun aracılığıyla kelime hazinesini geliştirmesini katkı sağlayacaktır.
• Yazı yazdırın. Çocuğunuzun sevdiği bir konuyla ilgili ya da sevdiği bir nesneyle ilgili yazı yazdırın. Hadi bakalım bugün bana şu oyuncağınla ilgili bir şeyler yaz. Ya da en sevdiği yemek neyse onun nasıl yapıldığını tahmin etsin. Ya da ‘’ Kendini aşçı olarak düşün. Ve kendine özel bir yemek hazırla. Hadi bu yemeğin tarifini yaz ben de akşama yapayım.’’ Deyin. Yazdırın, yeter ki yazdırın.
• Kelime oyunları oynatın. Evinizde kutu oyunları alsın. Çocuğunuzun seviyesine uygun kelime oyunları alın. Ve onunla birlikte oynayın. Onun oyun arkadaşı olan.

Göreceksiniz ki çocuğunuzun kelime dağarcığı geliştiği için hem okuma hızı artacak hem de konuşma becerileri gelişecek.

Zamanlayıcı Kullanarak Okuma Hızı Testleri

Peki buraya kadar okuma hızımızı nasıl artırabileceğimiz hakkında egzersizler, yöntemler, oyunlardan bahsettik. Burada öğrendiklerinizi çocuklarınıza uyguladığınızda okuma hızı artacaktır. Peki bunu nasıl takip edeceğiz? Çocuğumun dakikada kaç kelime okuduğunu nasıl hesaplayacağım? Bu hesaplamayı çok kolay bir şekilde yapabilirsiniz.

• Çocuğunuza yaşına uygun bir metin verin. Ve bu metni 1 defa okumasını isteyin. Metni okumaya başladığı anda kronometreyi başlatın. Çocuk okumayı tamamladığında durdurun. Bu okumayı hem sesli hem de sessiz yaptırın ki sesli okumada ve sessiz okumada ne kadar okuduğunu hesaplayabilin. Sonrasında metnin toplam kaç kelimeden oluştuğunu sayın. Metnin kelime sayısını 60 ile çarpın. Sonrasında bulduğunuz sonucu, öğrenci metni ne kadar sürede okuduysa (saniye türünden) o süreye bölün. İşte öğrencinizin bir dakikada ortalama kaç kelime okuduğunu artık biliyorsunuz. Örnek verecek olursam, 100 kelimelik bir metni 1 dakika 15 saniye de okumuş olsun. Öncelikle 1 dakika 15 saniyeyi, saniye türünden hesaplıyoruz. 1 dakika = 60 saniye + 15 saniye = 75 saniye. Çocuk bu metni 75 saniyede okumuştur. Şimdi metnimiz 100 kelime olduğu için 100 ile 60’ı çarpın. 1000×60=6000 Şimdi ise 6000’i, 75’e bölün. 6000:75=80. Çocuğunuz 1 dakikada 80 kelime okumuştur.

Bu testi her hafta, iki haftada bir veya ayda bir yaptırın. Tabi metindeki kelimelerin zorluk oranına göre veya o an öğrencinin odak ve isteğinin okuma hızında değişiklik gösterebileceğini unutmayın. Ama okuma hızının arttığını göreceksiniz. Ve bu değerlerin arttığını görmek çocuğunuzun da motivasyonunu ve özgüveni arttıracaktır.

Grup Okuma Etkinlikleri ve Rollerin Paylaşımı

Okuma bireysel yapılacağı gibi grup ile de yapılabilir. Peki grup okuma nedir?

Grup okuma, öğrencilerin öğrencilerin farklı açılardan okunulanı değerlendirmesi ve grup içinde görev alarak sorumluluk bilincini geliştirmeyi hedefleyen bir okuma türüdür. Peki bu okuma türünü nasıl uygulayabiliriz?

1. 6 Şapkalı Düşünme Tekniği’ni kullanarak uygulayabiliriz. Küçük bir grup oluşturalım. Bu gruplar en fazla altı kişilik olmalıdır. Gruptaki tüm üyelere bir metin veya kitap verip okumalarını isteyelim. Okuma bittikten sonra metni/hikayeyi değerlendirme aşamasına geçelim. Bunun için altı farklı renkte şapka hazırlayalım. Şapkaları kartondan hazırlayabiliriz. Şapkaların renkleri; beyaz, kırmızı, sarı, siyah, yeşil ve mavi olsun. Her bir öğrenciye bir şapkayı takmasını söyleyelim. Her şapka metni/hikayeyi değerlendirirken bir boyutundan ele alacak. Bunlar şu şekildedir.

• Beyaz Şapka: Objektif ve net olan şapkadır. Okunulan metin veya hikayeyi objektif bir şekilde değerlendirir. Net bilgi ve raporlar sunar.
• Kırmızı Şapka: Duygusaldır. Sezgilerini, düşüncelerini, fikir ve duygularını kullanarak değerlendirme yapar. Herhangi bir dayanağa ihtiyaç duymaz. Hisleri ve düşünceleri yeterlidir.
• Sarı Şapka: Tamamen olumlu noktaları dile getirir. Avantajlardan bahseder, övgülere yer verir.
• Siyah Şapka: Olumsuzdur, kötümserdir. Eleştirir, risklerden veya gelecekte oluşabilecek problemlerden bahseder.
• Yeşil Şapka: Yenilikçidir. Konuya yeni alternatifler ve yeni yaklaşımlar getirir.
• Mavi Şapka: Genel değerlendirmedir. Tüm süreci gözden geçirir.

Öğrenciler şapkalarına uygun bir şekilde düşüncelerini dile getirir. Hatta daha sonrasında şapkaları değiştirerek empati duygusunu geliştirebiliriz ve aynı konuya öğrencinin farklı açılardan yaklaşmasını sağlayabiliriz. Burada şapka seçimini öğretmen yapabilir, şapkaları öğrencilere seçtirebilir veya tamamen kura gibi rastlantısal olarak dağıtabilir.

2. Okuma Çemberi Yöntemi’nden faydalanabiliriz. Okuma çemberi, öğrencilere verilen kitaplarda yapmış oldukları seçimlere göre gruplar oluşturularak, bireysel bir şekilde kitabı okumalarını ve aralarda tartışma oluşturmalarını esas alan bir yöntemdir. Bu yöntemde bireysel okuma ile işbirliği birleştirilmiştir. Farklılaştırılmış öğretimi de destekleyici bir yöntem olmasıyla gerçekten çok verimli kullanılabilecek bir yöntem haline gelmiştir. Bu yöntemi uygularken dikkat edilmesi gereken temel ilkeler vardır. Öncelikle öğrenciler okuyacakları materyali kendileri seçmeli ve seçtikleri kitaplara göre küçük tartışma grupları oluşturulmalıdır. Gruptaki roller sürekli değiştirilmelidir. Farklı gruplar aynı kitabı okumamalıdırlar. Ve grupların toplanmaları belirlenen tarihte sistemli olarak gerçekleştirilmelidir. Öğrenciler okuma ve tartışmalarını yönetebilmek için notlar almalı ve tartışma başlıklarını belirlemeliler. Toplantılarda açık uçlu doğal tartışmalar amaçlanmalıdır. Öğretmen uygula boyunca rehberlik etmelidir. Öğretmen gözlemiyle öz değerlendirme birlikte kullanılarak değerlendirilmelidir. Ve bu uygulamadaki amaç eğlence olmamalıdır. Kitaplar bitince gruplar okudukları kitapları herhangi bir yöntemle sınıfta paylaşmalıdır. Bu yöntemler drama, sunum veya proje aktarım şeklinde olabilir.
   Okuma çemberi nasıl uygulanır?
3. Okunacak kitapları öğretmen belirler ve okuma çemberini öğrencilere tanıtır. Sonrasında okunacak kitapları öğrencilere tanıtır.
4. Öğrenciler okumak istediği kitabı seçerler.
5. Aynı kitabı seçen öğrencilerden gruplar oluşturulur ve grup öğrencileri bir arada otururlar.
6. Gruplara sırasıyla; kitaplar, görev yönergeleri, değerlendirme formları dağıtılır.
7. Kolaylaştırıcı rolü için bir öğrenci seçilir. Bu rolde olan öğrenci sadece ilk gün rol dağıtımı ve proje seçimi gibi kararlarda organizasyonu yapabilecek grup içi koordinasyonu sağlamakla görevlidir. Her gruptan bir tane kolaylaştırıcı rolü için öğrenci seçilmelidir.
8. Kitabın bitirilme tarihi belirlenerek uygulama takvimi öğretmen tarafından açıklanır.
9. Her öğrenci bireysel olarak kitap kontrol listesini doldurur. Ve gruplar kitabı bitirebilmek için günde kaç sayfa okumaları gerektiğini kararlaştırarak kitabı bölümlere ayırır. Gruplar kitap kontrol listeleri ve günlük listelerini doldurur.
10. Kolaylaştırıcı rolü için seçilen öğrenci grup yönergesini okur ve sonraki toplantılar için görevler dağıtılır. Kolaylaştırıcı, projeleri okur ve içinden grupça seçim yapılır. Eğer projeyi öğretmen vermediyse, gruplar kendi aralarında hangi projeyi yapacaklarını kararlaştırarak iş bölümü yaparlar.
11. Okuma Çemberi yöntemi için ayrılan okul içi zamanlarda ne yapılacağına gruplar karar vermelidir.
12. Gruplar bir sonraki toplantı için; sorumluluklarını yerine getirmek üzere dağılır. (Neamen ve Strong, 2001, 1992)

Bu yöntemde öğrenciler için bir çok rol vardır. Rollerin hangisi olacağına grup sayısı ve sınıf dinamiğine göre öğretmen karar vermelidir. Gruptaki her öğrencinin mutlaka bir rolünün olması gerekmektedir. Her toplantıda roller değiştirilmelidir. Bu roller aşağıdaki gibidir:

– Sorgulayıcı

– Bölüm Uzmanı

– Bağ Kurucu

– Sanatçı

– Özetleyici

– Araştırmacı

– Sahne Düzenleyicisi

– Sözcük Avcısı

– Karakter Ustası

– Gözlemci

– Film Eleştirmeni

Bu yöntemle ilgili belgelere, rollerin açıklamalarına, görevlerine, formlara, ‘’Okuma Alışkanlığı Kazandırmada Etkili Bir Yöntem: Okuma Çemberi (M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl: 2010, Sayı: 32, Sayfa: 5-24)’’ makalesini inceleyerek ulaşabilirsiniz.

Link: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1668#:~:text=Okuma%20%C3%A7emberi%2C%20%C3%B6%C4%9Frencilerin%20se%C3%A7tikleri%20kitaplara,%C3%96zellikleri%20a%C3%A7%C4%B1s%C4%B1ndan%20farkl%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F%20%C3%B6%C4%9Fretimi%20desteklemektedir.#1929]-1668.pdf

Yazımın başında da belirttiğim gibi hızlı okumak doğuştan gelen bir yetenek değildir. Çalışılarak, doğru ve verimli egzersizler ile doğru bir rehber eşliğinde kazanabileceğimiz bir yetenektir. Şimdi okuma hızımızı arttırma zamanı!